Glukoz Nedir? Yüksekliği ve Düşüklüğü Ne Anlama Gelir?

Glukoz Nedir
Paylaş
 

Glukoz Nedir

Karbonhidrat grubu besinlerin yapıtaşlarından olan glukoz kanla taşınan, hücrelere enerji veren bir monomerdir. Tüketilen ekmek, pirinç, unla yapılan her türlü yiyecek, sebzeler, meyveler vücuda girdikten sonra sindirilerek glukoza çevrilir ve kana geçer. Böylece kandaki glukoz şekerinin düzeyi yükselmiş olur. Genellikle kan şekeri de denilen glukozun normal seviyesinin üstünde ya da altında bulunması sağlık sorunlarına neden olabilir. Glukoz ya da bazı kaynaklarda glikoz olarak yazılan ve yaşamsal öneme sahip olan 6 karbonlu basit şeker bitkiler tarafından fotosentez reaksiyonları sonucunda sentezlenir. Tüm canlı hücrelerde enerji üretmeyi amaçlayan solunum reaksiyonları glukozla başlar.

Glukoz Nedir

Glukoz Nedir

Normal Kan Glukoz Seviyesi Kaç Olmalı?

Sağlıklı bireylerin kanında açlık ve tokluk durumlarında belirli miktarda glukoz olmalıdır. Bundan yola çıkılarak laboratuvarlarda yapılan ve kan şeker seviyelerini ölçen kan tahlillerinin raporlarında bu şeker kısaca GLU olarak ifade edilir. Glukoz seviyesinin sağlıklı bir kişide olması gereken aralığın altında çıkmasına hipoglisemi, üzerinde çıkmasına da hiperglisemi adı verilir. Normal kan glukoz seviyeleri aşağıdaki aralıklarda olmalıdır:

*Açlık durumunda:  79–100 mg/dl (miligram/desilitre)

Açlık kan şekerinin ölçümü için en az 8 saattir herhangi bir şey yenilmemesi gerekir. Normalinin 90 mg/dl altında olması beklenir. Açlık durumundaki şeker seviyesinin 100–125 mg/dl aralığında olması glukoz toleransının bozuk olduğunu ( prediyabet yani gizli şekeri) düşündürür. Bu ölçüm 126 mg/dl’nin üzerine çıkarsa diyabetten bahsedilir. Ancak diyabet olduğuna karar verilmesi için ölçümlerin birden çok yapılması gerekir.

*Tokluk durumunda: 140 mg/dl üst sınırdır. Kişi sağlıklıysa bu değerin altında çıkmalıdır. Tokluk kan şekerinin 140–200 mg/dl arasında çıkması kişinin diyabete yatkın olduğunu, 200 mg/dl’nin üzerinde çıkması ise diyabetli olduğunu gösterir.

Tokluk kan şekeri yemekten iki saat sonraki ölçümlere göre değerlendirilir. Ölçüm sonuçları her laboratuvarda ölçüm tekniği ve kullanılan birimler değişebileceğinden aynı olmayabilir.

Gebelikte Kan Şekeri Ölçümü

Gebelik durumunda her şey yolundaysa kan şekeri de normal değerler arasında olmalıdır. Gebelik nedeniyle gelişen diyabet durumunda ( gestasyonel diyabet) farklı hormonların da etkisiyle insülin direnci ortaya çıkmakta, dolayısıyla kan şekerinde yükselmektedir. Gebelik diyabetinin varlığını saptayabilmek amacıyla gebeliğin 24. ve 28. haftaları arasında glukoz yükleme testi yapılmaktadır. Aç ya da tok durumda yapılabilen glukoz yükleme testinde gebe kadına 50 gram glukoz içirilir ve 1 saat sonra kan şeker seviyesine bakılır. Değer 140 mg/dl’nin altındaysa gebelik şekerinin olmadığına karar verilir. Ancak değer 140 mg/dl üzerinde çıkarsa gebelik şekerinin varlığını kesinleştirmek için 100 gramlık şekerle 3 saatlik başka ölçümler yapılmalıdır. Sonuçların doğru çıkabilmesi için şeker yüklemesinden sonra başka bir yemek yenilmemeli ve fiziksel aktiviteden kaçınılmalıdır.

Glukoz Yüksekliği

Glukoz Yüksekliği

Glukoz Yüksekliği

Kandaki glukoz düzeyi şeker hastalarında (diyabetlilerde) yüksek çıkmaktadır. Diyabetin sebebi pankreasın ürettiği insülin hormonunun ya yetersiz salgılanması ya da hiç salgılanmamasıdır.  Aşırı kilo ve ilerleyen yaşlarda diyabet ortaya çıkabilmektedir. Pankreastaki kanser veya iltihaplanma gibi sorunlar, tiroid bezinin aşırı çalışması,  böbreküstü beziyle ilgili bazı sorunlar, hipofiz bezinin fazla büyüme hormonu salgılaması gibi birçok farklı durumda kandaki glukoz düzeyi yükselebilmektedir. Kan şekeri yükseldiğinde halsiz kalma, susuzluk hissi ve idrara sık çıkılması gibi belirtiler görülür.

Glukoz Düşüklüğü

Glukoz Düşüklüğü

Glukoz Düşüklüğü

Kan glukoz düzeyinin 50 mg/dl altına inmesine hipoglisemi ( düşük kan şekeri) adı verilir. Aç olsa da sağlıklı bir insanın kanındaki glukoz miktarının 60–75 mg/dl’nin altına inmediği görülür. Bunun sebebi besinlerle yeterince glukoz alınmasa da kas ve özellikle karaciğerde depolanmış glukozun dolaşıma verilmesidir. Eğer depolanan şekerin kana verilmesini engelleyen tümörler ya da hormonsal değişmeler varsa kan şekeri normalin altına inebilir. Şeker hastası olanlarda kullandıkları ilaçların yan etkileri de kan glukoz düzeyinin düşük çıkmasına sebep olabilmektedir.  Glokuz beynin temel yakıtıdır. Kan şekerindeki ani düşmeler beynin ve diğer organların çalışmasını etkileyecek, uzun süre düşük kalması da yaşamsal tehlike doğuracaktır.

Hipoglisemi Belirtileri

Kan şekeri düşük olan kişilerin ellerinde titreme,  mide bulantısı, cildin solması, ani ve soğuk terleme, dalgınlık durumu, kendini kötü hissetme, aç hissetme, görüşün bulanıklaşması gibi bazı belirtiler görülecektir.  Bazı kişilerde belirtiler oldukça hızlı gelişebilmekte, ilerleyen durumlarda nefes darlığını takip eden şuurun kaybedilmesi ve komaya girilmesi söz konusu olabilmektedir.

Bir önceki yazımız olan CK Nedir? Yüksekliği ve Düşüklüğü Ne Anlama Gelir? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Sorularınızı Yorum Bölümünden Sorabilirsiniz ...
Bu yazı 4938 kere okundu.
  • Site Yorum

Bir adet yorum var.

  1. Metin dedi ki:

    Merhaba ben iki sene once gogus agrisiyla acile basvurdum ve sag ana damarin 100de 100 tikandigini anjio olman gerektigini soylediler anjio oldum stend takildi devamli kullanacagim ilaclar verildi
    Simdi nefes nefese kaliyorum ve nefes alis verislerimde gogsumde yanma ve batma oluyor doktora gittigimde tahliller normal cikiyor ama haftada en az iki defa boyle bir vakkayla karsilasiyorum yasimda 27 bu arada ne yapmm gerekiyor is hayatimi olumsuz etkiliyor agir is oldugu icin calisamiyorum

Bir yorum bırak

DMCA.com Protection Status