Kortizol Nedir? Kortizol Düşüklüğü, Yüksekliği Ve Normal Değerleri

Kortizol Nedir
Paylaş
 

Kortizol Nedir

Kortizol strese bağlı olarak ortaya çıkan ve böbrek üstü bezleri tarafından salgılanan bir hormondur. Kortizol en genel anlamda, stres etkenine vücudun vermiş olduğu bir tepki olarak kabul edilmektedir. Bu bakımdan, stres hormonu olarak da isimlendirilmektedir. Stresle başa çıkma yöntemlerinde kortizol hormonunun salgılanma miktarı oldukça önemli bir etkendir. Ancak tüm bunlara rağmen hormonun belirli bir seviyede tutulması gerekmektedir.

Kişinin aşırı stresli olması veya strese karşı dirayetli olması kortizol hormonunun salgılanması ile ilgili bir durumdur. Kortizolun olması gereken ideal değerleri aşıldığında ortaya sağlık sorunları çıkmaktadır. Kortizol değerlerinin ölçülmesi ise; kan, idrar ve tükürük örneklerinden alınan testlerle belirlenmektedir. Stres anlarında salgılanan hormon, kan şekeri seviyesinin düzenlenmesini, yağ, karbonhidrat ve protein metabolizmasında görevlidir.

Kortizol Hormonunun Normal Değerleri

Kortizol hormonu gün içerisinde değişiklik göstermektedir. Sabah saatlerinde en yüksek seviyede salgılanırken, günün ilerleyen saatlerinde azalmaya başlar ve geceleri en düşük seviyesine ulaşır. Yetişkinler baz alındığında kortizolun normal değerleri şu şekildedir;

Sabah saatleri ;0.25 ve 0.60 mikrogram/desilitre
Öğle saatleri; 0,08-0,20 mikrogram/desilitre
Akşam saatleri; 0,04-0,13 mikrogram/desilitre
Gece saatleri; 0,02-0,07 mikrogram/desilitre

Kortizol düşüklüğü kendini kolayca belli etmektedir. Vücudun bazı fonksiyonları yetersiz çalışmaya başlamaktadır. Kişinin kendini sürekli olarak bitkin ve yorgun hissetmesi, zihinsel bulanıklık yaşaması, depresif ruh hali içerisinde olması, amksiyete hastalığı, uyku düzeninin bozuk olması, tansiyon düşüklüğü, kan şekerinin düşük olması, vücutta sık şekilde iltihaplanma olması, mide bulantıları, ateş basması ve bağışıklık sisteminin zayıf olması kortizol düşüklüğünün belirtileridir.

Kortizol düşüklüğüne neden olan etkenler ise;

Addison Hastalığı
Hipofiz Bezinde Hasar
Verem Hastalığı
AIDS
Enzim bozukluğu olan konjenital adrenal hiperplazi
Amiloidoz ve sarkoidoz
Adrenolökodistrofi

Kortizol düşüklüğünün tedavisi için seviyenin düşüklüğüne neden olan etkenlerin saptanması gerekmektedir. İlk olarak böbrek üstü bezlerinde bir sorun olduğu düşünülmekte ve bunun üzerine eğinilmektedir.

Kortizol Yüksekliği Nedir?

Böbrek üstü bezinin fazla çalışması kortizol yüksekliğine neden olmaktadır. Bu duruma cushing sendromu ismi verilmektedir. Her yaşta görülen kortizol yüksekliğinin kadınlarda görülme riski daha fazladır. Hastalığın 20 ve 40 yaşları arasında genç bireylerde görülme olasılığı daha yüksektir. Kortizol fazlalığı olan hastalarda; cilt morarmaları, kas tutulması, kemik erimesi görülmektedir. Hastaların genel bulguları arasında ise; ani kilo alımı, obezite, kol ve bacak incelmesi, göbek bölgesinin yağlanması bulunmaktadır.

Hastalıkta en sık görülen etkilerin arasında hipertansiyon da bulunmaktadır. Küçük tansiyon dahi 10’un üzerinde çıkmaktadır. Kortizol yüksekliği ayrıca cilt üzerinde de değişim yaşanmasına neden olmaktadır. Cilt incelerek, yağ dokusu azalmaktadır. Bunlara bağlı olarak yüz kızarıklığı görülmektedir. Ufak darbeler dahi cildin morarmasına neden olabilmektedir. Kortizol yüksekliği kadın hastalarda daha kolay fark edilmektedir. Vücutta tüylenme oran ve sıklığı artış göstermektedir. Tüylenme oranı yüzde 80 civarına çıkabildiği gibi aynı zamanda karın, göğüs ve baldırlarda kıllanma başlamaktadır. Sivilce ve akne sorunları ortaya çıkmakta ya da artmaktadır.

Psikolojik anlamda depresyon ve halisünasyonlar görülmektedir. Hastalarda paranoya ve manik davranışlar ortaya çıkmaktadır. Seks hormonunun da etkilenmesine neden olan hastalık sonucunda regl dönemleri azalmaya başlamaktadır. Kortizol yüksekliğinin giderilmesi sonrasında psikolojik ve fizyolojik etkiler de ortadan kalkmaktadır.  Laboratuvar bulgularında kırmızı kan hücrelerinin arttığı dikkat çekmektedir.  Susama ve idrara çıkma artışı yaşanmakla birlikte kandaki kalsiyum oranı yükselmektedir.  Kortizol yüksekliği olan hastalar karın ağrısından şikayetçi olmaktadır. Potasyum düşüklüğü görülmekle birlikte karaciğer ve akciğerde metastaz yaşanmaktadır.

 

 

Bir önceki yazımız olan İnr Nedir? Yüksekliği ve Düşüklüğü, Normal değerleri başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Sorularınızı Yorum Bölümünden Sorabilirsiniz ...
Bu yazı 874 kere okundu.
  • Site Yorum

Bir yorum bırak

DMCA.com Protection Status