Polisitemi Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri

Polisitemi Nedir
Paylaş
 

Polisitemi Nedir

Polisitemi çok sayıda kan hastalığından biridir. Yaşamsal önemi büyük olan kan sıvı ve akıcı bir dokudur. Kanda alyuvar, akyuvar ve kan pulcukları denilen üç çeşit hücre bulunur. Sağlık sorunu olmayan kişilerde her hücre belli bir sayıda olmalıdır. Kana kırmızı renk veren ve diğer dokulara oksijen taşıyan alyuvar hücrelerinin aşırı miktarda artmış olmasına polisitemi denir. Polisitemi durumunda deri ve yüzde kızarıklık, kaşıntı görülmekte, artan kan yoğunluğundan dolayı tromboza yani kanın damar içinde pıhtılaşmasına ve damar tıkanıklıklarına meyil artmaktadır. Polisitemi bazı hastalıklara bağlı olarak ortaya çıkabilir. Az sıvı almak, ishal, aşırı derecede terleme, kusma, ağır dereceli yanık vakalarında da kan plazmasının hacmi azalacağından polisitemi saptanabilir. Ancak bu gerçek polisitemi değildir. Gerçek polisitemi durumunda kan testlerinde kadınların hematokrit düzeyi % 56’dan, erkeklerde ise % 60’dan fazla çıkmaktadır.

Polisitemi Nedenleri

Polisitemi ya da eritrositoz ender bir hastalık olsa da genellikle orta yaştaki erkeklerde görülür. Dokularda oksijenin az olması ( hipoksi) alyuvar ya da eritrositlerin fazla üretilmesi demek olan polisitemiye neden olabilmektedir. KOAH ( kronik akciğer hastalığı), kronik bronşit gibi kana giden oksijeni azaltan hastalıklar da polisitemi sebebidir. Yüksek dağlara çıkıldığında oksijen miktarı azaldığından doğal olarak sekonder polisitemi gelişebilir.  Böbrek hastalıklarının bir kısmı ve karaciğerle ilgili bazı hastalıklar ya da sigaranın fazla içilmesi de polisitemi gelişmesine neden olabilir. Verilen örneklerde olduğu gibi kemik iliğinden başka bir sebepten,  bir hastalıktan kaynaklanan polisitemiye sekonder polisitemi denir. Başka bir sebep olmadan ortaya çıkmışsa bu duruma da primer ( birincil) polisitemi ya da polisitemia vera (PV) denir.

Polisitemi Belirtileri

Polisitemide sadece alyuvarlar değil diğer kan hücreleri de artabilmektedir. Kanın akışkanlığında azalma olduğundan baş dönmesi, baş ağrısı, kulakta çınlama, baş bölgesi dolgunluğu, göğüs ya da kalp ağrısı, hipertansiyon, nefes darlığı, yatarken nefes almada zorlanma, halsizlik, fazla terleme, baygınlık şeklinde belirtiler verebilir. Görüldüğü gibi hastalarda görülen bazı belirtiler kalp hastalığı belirtilerine benzemektedir.  Polisitemi hastaları banyo yaptıktan sonra kaşıntıdan şikâyetçi olurlar. Kanda ürik asidin artmasına bağlı olarak gut hastalığı da gelişebilmektedir. Pıhtılaşmaya meyil arttığından bacak ya da beyin damarları tıkanabilmektedir. Bazı polisitemili kişiler burun, diş eti, cilt, mide kanamaları yaşayabilir. Yüz derisinin kırmızı görünmesine sebep olan polisitemi hastalığı karaciğer ve dalak büyümesine de sebep olabilir.

Polisitemi Teşhisi Ve Tedavisi

Akut lösemi ve miyelofibroz gibi bazı komplikasyonlara da yol açabilen polisitemi sebeplere bağlı olarak tedavi edilebilir bir hastalıktır. Hastalığın teşhisinde çeşitli kan testlerinden, kandaki gazların oranını tespit eden testlerden, akciğer filminden, karın içinin ultrasonla görüntülenmesi yönteminden ve kemik iliği aspirasyon biyopsilerinden yararlanılır. Tıptaki ilerlemelere paralel olarak farklı tanı yöntemleri geliştirilmektedir. Hastalık JAK2 adı verilen bir genetik anomali saptanması ile de tanınabilir. JAK2 adlı onkogen polisitemili hastaların % 90’ında saptanmıştır. İleriki yıllarda bu gene karşı bazı ilaçlar geliştirilebilir. Hastalığın tanısı ve tedavisi hastanelerin hematoloji bölümünde yapılmalıdır.

Polisitemi tedavisi için venlerden ( toplardamarlardan) aralıklı olarak kan alınmaktadır. Tedavinin asıl amacı alyuvar sayısının azalmasını sağlamaktır.  Hastadan alınan kan sağlık sorunu ya da kan kaybı olan başka biri için kullanılamaz. Aspirin, antikanser ilaçları,  radyoaktif fosfor, antihistaminikler, trombosit (kan pulcukları) sayısını azaltan bazı ilaçlar da tedavide işe yaramaktadır. Deniz seviyesinden yüksekte olunduğu için ortaya çıkan polisitemi vakalarında deniz seviyesine inmekle kan değerleri de normale dönecektir. Altta yatan hastalıklar saptanıp tedavi edildiğinde de polisitemi şikâyeti olanların sorunları giderilecektir.

 

 

Bir önceki yazımız olan Akut Tonsillit Bulguları, Tanı Ve Tedavisi başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Sorularınızı Yorum Bölümünden Sorabilirsiniz ...
Bu yazı 234 kere okundu.
  • Site Yorum

Bir yorum bırak

DMCA.com Protection Status