Vaskülit

Vaskülit
Paylaş
 

Vaskülit, kan damarlarında oluşan inflamasyon neticesinde damarın beslediği böbrekler, akciğerler, deri ve sinir gibi dokularda yeteri kadar beslenme olmaması ve bu organların işlevlerini tam olarak yerine getirememesi sonucunda ortaya çıkan bir dizi şikayetler bütünüdür. Hayati tehlike arz eden sonuçlar doğurabilmektedir. Vaskülitin farklı çeşitleri vardır ve bunların çoğu çok nadiren oluşur. Hem atar damar ve hem de toplar damarda oluşabilir. Bu sebeple çeşitli bulgulara sebep olur.

Bazı Bulgular

Ellerde ve ayaklarda his kaybı ve güçsüzlük oluşması

Öksürük ve nefes darlığı çekilmesi

Deride oluşan döküntüler, nodüller (şişlik), ya da yaralar

Daha önce olmayan ve yeni ortaya çıkan hipertansiyon

Gözde oluşan kızarıklık ve ağrı, geçici ve hatta kalıcı görme kaybı

Oluşum Nedeni Nedir?

Bu başlık altında bir dizi hastalık bulunmaktadır ve çoğunun da nedeni maalesef bilinememektedir. Genetik yapı, bağışıklık sisteminde oluşmuş enfeksiyonlar ve sigara kullanımı gibi birçok faktörün vaskülit oluşumunda etkili olduğu düşünülmektedir. Ama sadece bunlar bir görüştür ve kesin bir bilgi bugün gelinen noktada yoktur.

Kişinin bağışıklık (immün) sisteminin kendi damarlarına saldırması ve iltihap oluşumlarının da eşliği ile o damarda daralma yaparak tıkanmaya ya da damarın duvarında oluşan hasara bağlı olan yırtılmaya neden olabilmektedir. O damarın beslediği organ ya da dokunun olması gerektiği gibi kanlanamaması damarda oluşan inflamasyonun sonucu olarak meydana gelir. Yeteri kadar kan akışı olmayan organda yetersizlik doğal olarak oluşur ve kişide şikayet kısa sürede başlar.

Kimlerde Görülür?

Her yaş gurubundan ve her iki cinsiyeti de eşit oranda etkileyen bir rahatsızlıktır. Kawasaki formu gibi bazı formları sadece çocuklarda görülür. 50 yaş üzeri kişilerde ise dev hücreli arterit formu daha fazla oluşur. Çok fazla vaskülit tipi vardır ama çoğunun nadir olarak ortaya çıkması iyi bir haber sayılabilir.

Teşhisi Nasıldır?

Hastada şikayetler oluşur ve bu şikayetler doktor tarafından dinlenir muayene ve test sonuçlarına bağlı olarak doktor vaskülitten şüphe duyabilir. Şüpheyi doğrulamak için hastalıktan etkilenmiş damar ve organa ya da organlara anjiyografi gibi ileri görüntüleme yöntemleri ya da biyopsi uygulanabilir. Ardından kesin teşhis koyulur ve sınıflandırılması oluşturdukları damarın çapına göre yapılır.

Büyük damar, orta çaplı damar ve küçük çaplı damar vaskülitleri diye sınıflandırılır.

Büyük damar vaskülitleri aort ve onun kollarını tutar. Orta çaplı damar vaskülitleri organlara giden damarları tutar. Küçük çaplı damar vaskülitleri ise lupus, sjögren sendromu ya da romatoid artritle ilişkisi olan olan vaskülitlerdir. Ayrıca kullanılan ilaçlara bağlı vaskülitler, hepatit B ev C’ye bağlı vaskülitler, goodpasture sendromuna bağlı vaskülitler gibi bir dizi vakalarda bu sınıfa girer.

Tedavisi Nasıl Yapılır?

Oluşan vaskülitin çeşidine bağlı olarak steroid bazlı ilaçlar kullanılır. Bunlara glukokortikoid denilir. Hastalığın erken evresinde bulguları ve oluşan inflamasyonu baskı altına almak amacı ile hastalığın tipi ve şiddetine bağlı olarak bu ilaçlar kullanılır.

Steroid ihtiyacını azaltan ilaçlar da kullanılır. Bunlar diğer ilaçlar sınıfına girer. Bağışıklık sistemini baskılamak için kullanılırlar. En etkili olanı ise siklofosfamiddir. Hayati organ tutulması vakalarında kullanılır. Metotreksat ve azathioprin gibi başka ilaçlar da kullanılır. Tedavilere dirençli vaskülitler için biyolojik tedavi yöntemi son senelerde sıkça uygulanmaktadır.

Cerrahi operasyon çok nadiren tercih edilir.

Bu hastalık kısa süreli olabildiği gibi bir ömür boyu da sürebilmektedir. Hayati organlarda hasar oluşumunu engellemek tedavinin ana omurgasını oluşturur. Genellikle kullanılan ilaçların fayda ve zarar hesabı göz önünde bulundurularak tedavi planlaması yapılır. İlaçların yan etkileri muhtemeldir ve bu bilgiler doktor tarafından hastaya söylenir ve bu etkilere daha az maruz kalmak için alınacak önlemler gene doktorun tavsiyeleri arasındadır.

 

Bir önceki yazımız olan Varikosel başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Sorularınızı Yorum Bölümünden Sorabilirsiniz ...
Bu yazı 665 kere okundu.
  • Site Yorum

Bir yorum bırak

DMCA.com Protection Status